Polacy na emigracji często dbają o to, aby ich pociechy płynnie posługiwały się językiem ojczystym i wiedziały, skąd pochodzą. Jednak kształtowanie tożsamości narodowej w małym człowieku nie jest łatwe, szczególnie w przypadku dzieci, które wyjechały bardzo wcześnie lub urodziły się już za granicą. W tym artykule podpowiadamy, jak skutecznie i bez presji zachęcić dziecko do nauki języka polskiego.
Co robić, gdy dziecko nie chce uczyć się języka polskiego?
Dzieci żyjące na emigracji mogą odmawiać nauki języka polskiego, zwłaszcza jeżeli od wczesnego dzieciństwa posługują się językiem obcym. Język polski jest dla nich niejako drugim językiem, ponieważ to języka obcego używają w szkole i w rozmowach z rówieśnikami. Ponadto dziecko może uważać, że nie musi uczyć się języka polskiego, jeżeli rodzina nie planuje w tym momencie powrotu do ojczyzny. Ważne, jednak aby nie zmuszać pociechy do nauki, ponieważ presja może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego. Lepiej zadbać o to, aby dziecko miało spontaniczny kontakt z językiem i uczyło się go mimochodem. Wówczas nie będzie to dla niego przykry obowiązek, ale naturalna część codzienności.
Używanie języka polskiego na co dzień
Wygodnym sposobem na rozwijanie kompetencji językowych jest nauka języka polskiego online, jednak przed rozpoczęciem regularnych zajęć warto oswoić dziecko z mową ojczystą. W rodzinach dwujęzycznych popularne jest stosowanie metody OPOL (One Person, One Language), w której jeden rodzic konsekwentnie mówi do dziecka w jednym języku, a drugi w innym. Na przykład mama może rozmawiać z dzieckiem po polsku, a tata po angielsku lub na odwrót. Wykorzystywanie języka polskiego w codzienności może obejmować również:
czytanie polskich książek,
oglądanie polskiej telewizji,
rozwiązywanie krzyżówek po polsku,
pisanie notatek po polsku, np. listy zakupów, zadań do wykonania.
Wykorzystywanie języka polskiego w zabawie
Nauka języka polskiego nie będzie kojarzyć się dziecku z kolejnym nudnym obowiązkiem, jeżeli połączymy ją z zabawą dostosowaną do wieku pociechy. W przypadku maluchów można wspólnie przygotować pacynki i odgrywać przedstawienia, posługując się kwestiami w języku polskim. Świetnym i nieco prostszym w realizacji pomysłem będzie zabawa w sklep lub gotowanie. Rodzic może wskazywać na konkretne produkty i podawać ich polską nazwę wraz z liczebnikiem i przymiotnikiem (np. mam dwa czerwone pomidory). Z kolei wieczorem przed snem warto czytać dziecku polskie książeczki i śpiewać polskie kołysanki.
Przy starszych dzieciach sprawdzą się gry i zabawy językowe, w których może uczestniczyć cała rodzina. To doskonała rozrywka na niedzielne popołudnia, a w niektórych przypadkach także sposób na przetrwanie długiej podróży samochodem. Do wyboru mamy między innymi:
gry planszowe np. scrabble,
gry zespołowe np. kalambury,
gry na kartce papieru np. państwa-miasta,
gry słowne np. łańcuch słów lub skojarzeń,
językowe gry na telefon.
Łatwiejsza nauka języka polskiego dzięki internetowi
Nauka języka polskiego z regularnymi zajęciami to kolejny obowiązek, na który dziecko może nie być gotowe. Jednak w dobie internetu nie jesteśmy ograniczeni do szkół i kursów stacjonarnych. Znacznie więcej swobody zapewnia kurs online języka polskiego dla dzieci polonijnych, który można realizować na interaktywnej platformie edukacyjnej. Dziecko otrzymuje gotowe materiały i samo decyduje, kiedy i jak długo chce się uczyć, przez co nie traktuje nauki jak przymusu. Kurs internetowy zawiera również ciekawe elementy (np. interaktywne gry, nagrania audio i wideo, karty pracy z ćwiczeniami do druku), dzięki którym dziecko łatwiej przyswaja wiedzę i nie nudzi się podczas nauki.
Rozwijanie znajomości języka przez kontakt z polską społecznością
Dziecko chętniej będzie posługiwało się językiem polskim, jeżeli jego rówieśnicy będą używali tego samego języka. Warto zatem poszukać w okolicy innych polskich rodzin. Polonia często tworzy za granicą małe społeczności, które wspierają się wzajemnie w załatwianiu spraw urzędowych, aklimatyzacji czy wychowywaniu dzieci. Ponadto w dużych miastach powstają szkoły sobotnie, dzięki którym dzieci mogą utrzymywać kontakt z polskojęzycznymi rówieśnikami. Uczęszczanie do szkoły sobotniej pomaga również w przygotowaniu do nauki w Polsce, ponieważ placówki te uczą języka polskiego, a także literatury, geografii i historii Polski. Warto także brać udział w koncertach i innych wydarzeniach organizowanych dla Polonii, ponieważ w ten sposób dziecko poznaje ojczystą kulturę.
Nauka języka przez utrzymywanie więzi z Polską
Dziecko naturalnie ćwiczy znajomość polskiego także poprzez kontakt z bliskimi, którzy pozostali w ojczyźnie. Warto zatem regularnie angażować dziecko w rozmowy telefoniczne lub internetowe z dziadkami, wujostwem i innymi członkami rodziny. Ponadto rodzina może kultywować popularne polskie tradycje, takie jak dzielenie się opłatkiem przy wigilijnym stole, wielkanocne święcenie pokarmów czy oblewanie się wodą w śmigus-dyngus. W miarę możliwości warto zabierać dziecko na wycieczki do Polski, by pokazać mu nie tylko rodzinne strony, ale i szczególnie atrakcyjne miejsca (np. Morze Bałtyckie, Tatry, Mazury). Pozytywne doświadczenia związane z Polską mogą zachęcić dziecko do bardziej intensywnej nauki języka i utrzymywania więzi z ojczyzną w przyszłości.
Artykuł został zweryfikowany pod kątem merytorycznym przez ekspertów z polonijnej szkoły podstawowej Polonijka.
